Neuroregeneratie Studiegroep

Ruggenmergschade

Ruggenmergschade ontstaat wanneer de wervelkolom ernstig beschadigd wordt. Bij een dwarslaesie is de ruggenmergschade zo groot dat lichaamsfuncties geheel verloren gaan. De schade ontstaat meestal wanneer de wervels van de wervelkolom breken of verbrijzeld wordt en in situaties van verkeersongevallen met een motor, of na een flinke val, een sportongeluk en fysiek geweld.

De wervelkolom bestaat uit een serie wervels die als ringen van bot het ruggenmerg omhullen. Net zoals de schedel de hersenen omhullen.

De wervelkolom is flexibel door tussenschijven van kraakbeen.

De wervels hebben elk een naam al naar gelang de locatie in de wervelkolom. Er zijn 8 nekwervels (cervicale wervels), 12 borstwervels (thoracale wervels), 5 buikwervels (lumbale wervels) en 5 staartwervels (sacrale wervels).

hersenen

ruggenmerg

Schade aan het cervicale deel van het ruggenmerg veroorzaken verlies van functie in beide armen en benen, en het hele lichaam van borst tot teen. Dit wordt tetraplegie genoemd.
Schade aan het thoracale deel veroorzaakt verlies van functie in de borst, heupen en benen, maar niet de armen. Schade van het lumbale en sacrale deel geeft verlamming van de heup- en beenfuncties. Dit heet paraplegie.

Het ruggenmerg is het pad van het zenuwstelsel van de hersenen naar de rest van het lichaam.

Het zenuwstelsel bestaat uit twee delen. Het centrale zenuwstelsel (CZS) dat bestaat uit de hersenen en het ruggenmerg, en het perifere zenuwstelsel (PZS), dat alle zenuwpaden omvat die informatie doorgeven naar en van de spieren, huid en organen van het lichaam.

Schade het ruggenmerg resulteert afhankelijk van de ernst van de schade in verlies van:

controle over bewegingen

- verlamming van spieren
- verlies van spiermassa en -volume, en dus van spierkracht
- spieren met spastische bewegingen

gevoel

- geen gevoel voor pijn, heet/koud en druk
- geen gevoel voor positie van ledematen als vingers, hand, armen en benen
- slechte regulatie van de lichaamstemperatuur

controle over organen

- verlies van normale maag/darm functies en van de blaas
- pijngevoelens in organen
- verlies van de sexuele functies

Ruggenmergschade en zenuwcellen

De werking van het zenuwstelsel berust op de activiteit van zenuwcellen (neuronen) die met hun uitlopers onderling contacten maken om zo informatie door te geven en uit te wisselen in zenuwbanen en neuronale circuits. Neuronen hebben een cellichaam en vele celuitlopers (neurieten) waarvan een uitloper vanaf het cellichaam de 'boodschapper-neuriet' is, het axon. Dit axon maakt contact met andere neuronen of cellen van organen zoals spieren. De boodschap is het afgeven van een chemische stof op de plaats waar het axon contact maakt met andere neuronen (synaps) of bijvoorbeeld de spier (motorische eindplaat).

Wanneer het axon beschadigd of doorsneden wordt, kan het neuron geen informatie meer overbrengen. Het cellichaam verschrompelt en kan tenslotte zelfs helemaal verdwijnen. De cellen waarmee contact werd gemaakt ontvangen geen boodschap meer. Er treedt verlies van functie op.

motorische eindplaat

<< neuronen

Neuronen gaan verloren op de plek van de ruggenmergschade. Echter aldaar worden ook de axonen doorsneden die verbindingen maken van hersenen naar spier en van spier naar hersenen. Het deel van het axon dat geen verbinding meer heeft met het cellichaam van het neuron gaat compleet verloren. Het deel dat nog wel aan het cellichaam zit, overleeft maar kan in het ruggenmerg niet opnieuw uitgroeien.

Er is geen spontaan herstel van beschadigde axonen in het centrale zenuwstelsel.

Het onvermogen van de beschadigde neuronen om opnieuw axonen uit te laten groeien, verklaart het blijvende verlies van functies bij dwarslaesies. Alleen wanneer van een bundel axonen een deel beschadigd is kan het intacte deel uitgroeien naar de cellen die de synaptische verbinding hebben verloren. Echter in beide gevallen is de vorming van littekenweefsel en het ontstaan van vloeistofholtes (cysten) een belemmering voor hernieuwde uitgroei van de beschadigde zenuwuitlopers.

Een gedeeltelijke beschadiging kan soms gedeeltelijk herstellen door spontane reorganisatie van het zenuwstelsel (plasticiteit). Dat herstel kan vaak bevordert worden met langdurige en intense fysiotherapie om deze nieuwe verbindingen te 'leren' gebruiken.

De uitdaging voor het wetenschappelijk onderzoek naar verbeterd of geheel herstel van ruggenmergschade ligt dus bij het stimuleren van axonale uitgroei in hersenweefsel waarin dat van nature slecht of helemaal niet gebeurt.

Front voor Neuroregeneratie, Meibergdreef 47, 1105 BA Amsterdam ZO, e-mail nest@neuroregeneratie.nl